Płyn hamulcowy składa się z bazy oraz różnych dodatków, które chronią metalowe części układu hamulcowego przed korozją (inhibitory korozji), i zapewniają ciecze o wysokiej stabilności termicznej. Bazę stanowią poliglikole i ich estry, czyli związki chemiczne na bazie alkoholi wielowodorotlenowych, lub silikony (poliorganosiloksany) — związki krzemoorganiczne o dużej masie cząsteczkowej zawierające tlen.
Estry zapewniają płyn poliglikolowy o dobrych właściwościach smarnych. Jednakże takie ciecze są higroskopijne, co oznacza, że pochłaniają wilgoć z atmosfery. W trakcie eksploatacji dochodzi do obniżenia temperatury wrzenia cieczy, co wiąże się z możliwością awarii układu hamulcowego podczas intensywnego hamowania. Ponadto wraz ze wzrostem zawartości wody w płynie, intensywniejsza staje się korozja elementów układu hamulcowego. Ponadto, ze względu na wysoką higroskopijność płynu hamulcowego, nie wolno dolewać do układu nowego płynu, jeśli znajdował się on w otwartym pojemniku przez dłuższy czas.
Płyny silikonowe są pozbawione tych wad – nie są higroskopijne.
Płyny hamulcowe są produkowane zgodnie z normami J1703, ISO (DIN) 4925 i FMVSS 116. Klasę płynu hamulcowego dla konkretnego pojazdu określa jego producent. Producent ma obowiązek podać na opakowaniu bazę płynu hamulcowego.
Płyny krajowe i importowane klas DOT 3, DOT 4 i DOT 5.1 można mieszać w dowolnych proporcjach. Płyny mają odcienie od jasnożółtego do jasnobrązowego.
Ostrzeżenie. Płyny hamulcowe DOT 5 powstają na bazie silikonu i nie są kompatybilne z płynami poliglikolowymi. Płyny na bazie silikonu mają ciemnoczerwoną barwę.
Podstawowe parametry płynu hamulcowego można oznaczyć wyłącznie w specjalistycznym laboratorium. Stan płynu hamulcowego można pośrednio określić na podstawie jego wyglądu. Powinna być jednorodna, przejrzysta i bez osadu. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę zalecenia producenta pojazdu dotyczące częstotliwości wymiany płynu hamulcowego.
Zapas płynu hamulcowego (i w samochodzie ze skrzynią biegów manualną i do układu sprzęgła hydraulicznego) znajduje się w zbiorniczku zamontowanym na głównym cylindrze hamulcowym.
Zbiornik cylindra głównego: 1 - czujnik poziomu płynu hamulcowego;2 — korek zbiornika (na nim podana jest klasa zastosowanego płynu hamulcowego; 3 — korpus zbiornika; 4 - cylinder hamulcowy główny
W pojazdach z manualną skrzynią biegów, główny cylinder sprzęgła jest połączony wężykiem ze zbiornikiem. W tym celu na zbiorniku wykonuje się rurę odgałęzioną. W samochodach z automatyczną skrzynią biegów rura jest zatkana.
Płyn hamulcowy należy regularnie wymieniać zgodnie z planem konserwacji pojazdu co 30 000 km lub co dwa lata, jeśli w tym czasie przebieg będzie mniejszy. Producent dopuszcza stosowanie płynu hamulcowego DOT-4 w hydraulicznym napędzie hamulców i sprzęgła. Zgodnie z wymaganiami producenta poziom płynu hamulcowego należy sprawdzać co najmniej raz w roku.
Zaleca się jednak sprawdzanie poziomu płynu za każdym razem po otwarciu maski, na przykład podczas uzupełniania płynu do spryskiwaczy.
Czujnik poziomu płynu hamulcowego wbudowany w zbiornik zasygnalizuje niewystarczający poziom płynu hamulcowego. Na tablicy rozdzielczej zapali się kontrolka usterki układu hamulcowego. Kontrolka ta zapala się na krótko po każdym uruchomieniu silnika, a następnie gaśnie. Jeżeli kontrolka nadal się świeci, należy najpierw upewnić się, że hamulec postojowy jest zwolniony, a jeżeli kontrolka nadal się świeci, należy sprawdzić poziom płynu hamulcowego w zbiorniczku.